Moje dziecko unika jedzenia- Anoreksja w okresie adolescencji

,,Jest paradoksem, że szalenie popularna w ostatnich dziesięcioleciach idea szczupłej sylwetki jako źródło atrakcyjności, powodzenia i sukcesu występuje w tych kręgach kulturalnych w, których istnieje nadprodukcja żywności i wszechpotężna reklama zachęcają do konsumpcji a jednocześnie do stosowania tzw. cudownych diet’’, Józielika (1996)

Anoreksja definiowana jest jako jadłowstręt psychiczny ( anorexsia nervosa), która jest rozpoznawana od  ponad 200 lat. Zaczyna się bardzo często między 14 a 20 rokiem życia. W czasie gdy zachodzą bardzo  ważne zmiany związane z dojrzewaniem płciowym oraz kształtowaniem tożsamości. Ten problem dotyka 05-1% populacji w okresie adolescencji, a 5 -20% osób u których wykryto anoreksje umiera z powodu choroby.

Z przedstawionych statystyk wynika, że wzorzec szczupłej sylwetki wywiera ogromny wpływ na samoocenę i samopoczucie. Utrzymanie prawidłowej wagi ciała jest symbolem samodyscypliny, a osoby otyłe postrzegane są jako leniwe i zaniedbane. Rzeczywistość stawia przed nami coraz większe wymagania, a dzisiejsza kultura niesie, ze sobą pewien paradoks który namawia nas do konsumpcji, a zarazem całkowitej dyscypliny. Rozpatrując problem na podstawie przeprowadzonych badań Bellerose (2001) wśród 42 425 adolescentów w tym 21 635 chłopców i 21 060 dziewcząt wynika ,że aż 38,3 % dziewcząt i 19,2% chłopców chce mieć  szczuplejszą sylwetkę.

Czynniki wpływające na powstawanie zaburzeń odżywiania:

Pierwszym z czynników w zaburzeniach odżywiania jest determinant lęku przed byciem otyłym ,który bierze się z naszych myśli,wyobraźni i sądów oraz opinii innych ludzi. W okresie dorastania nasze partie ciała zaczynają się zmieniać co wiąże się z naturalnym przyrostem tkanki tłuszczowej, dlatego tak wiele młodych ludzi nie potrafi się z tym pogodzić i próbuje z tym walczyć. Kolejnym czynnikiem wpływającym na powstawanie zaburzeń mogą być zaburzone relacje rodzinne, brak akceptacji ze strony rówieśników. Jak również poczucie niepowodzeń szkolnych i trudnych doświadczeń życiowych.

Do negatywnych elementów obrazu ciała można zaliczyć

– Przecenianie wyglądu w kształtowaniu własnej tożsamości,

– Przekonania i uczucia, że kształt ciała jest zupełnie rozbieżny z nie realistycznym zinternalizowanym

ideałem kobiecego ciała,

– Przekonania i negatywne uczucia w stosunku do własnego ciała.

-Sytuacje powodujące niezadowoleniem z własnego ciała (Brytek-Matera, Rybicka-Klimczyk, 2009).

Skutki anoreksji:

  • spadek energii i ogólne osłabienie
  • sucha skóra i wypadające włosy
  • u nastolatek brak miesiączki
  • obniżony nastrój
  • osłabienie nerek i serca
  • obrzęki stawów
  • rozdrażnienie
  • problemy z koncentracją i snem
  • zawroty głowy, omdlenia
  • problemy z utrzymaniem prawidłowej temperatury ciała

Osoby z anoreksja mają tendencje do ukrywania przed otoczeniem swoich objawów a wręcz same zaprzeczają im powstawaniu. ,,Anoreksja niemal nigdy nie pojawia się znienacka, jest ona efektem, wynikiem. Stoi zawsze za nią jakaś osobista historia, nie jest ona tylko i wyłącznie problemem wagi czy jedzenia” Albisetti, (2003; za: Suchańska ,2000)

Do zdiagnozowania anoreksji niezbędne jest również przeprowadzenie szczegółowego wywiadu z pacjentką/pacjentem, aby ocenić jej stan psychiczny, ponieważ zaburzenia jedzenia są również charakterystyczne dla niektórych chorób psychicznych takich jak: schizofrenia, depresja, nerwica, oraz wielu schorzeń o podłożu somatycznym. Podczas wywiadu istotne jest zebranie historii życia pacjenta aby wykluczyć lub potwierdzić powyższe choroby.

Niepokojące zachowania u nastolatka:

Każda zmiana zachowania u nastolatka może być dla rodzica niepokojąca i dotyczyć nie tylko zaburzeń

odżywiania. W przypadku odżywiania warto przyjrzeć się zachowaniem kiedy:

– Dziecko zaczyna jeść mniej niż zwykle tłumaczać, że nie jest głodne lub jadło wcześniej.

– Unikać coraz częściej wspólnych posiłków.

-Zaczyna eliminować coraz większa ilość produktów które kiedyś lubiło.

– Przyrządza posiłki dla członków rodziny nie jedzą z nimi wspólnie.

– Dziecko więcej czasu spędza samotnie w pokoju, mniej spotykając się z rówieśnikami. – Dziecko chodzi w ubraniach maskujących sylwetkę.

– Znalazłeś u dziecka środki przeczyszczające bądź moczopędne.

– Nagle zaczęło uprawiać sporty z dużą intensywnością.

– Zaprzecza kiedy mówimy,że bardzo schudło.

– Dziecko w kontakcie jest nerwowe.

Celem terapii odżywiania jest przywrócenie oraz nauka prawidłowych nawyków żywieniowych. Podczas terapii istotne jest znalezienie źródła problemu, umiejętność rozpoznawania przez pacjenta swoich emocji i potrzeb. Kolejną ważna kwestia jest komunikacja z osobami ze swojego otoczenia. Terapia zaburzeń odżywiania wymaga czasu oraz współpracy ze strony rodziców. Przed pierwsza wizytą u psychologa, warto porozmawiać z nastolatkiem przynajmniej parę dni wcześniej o konieczności spotkania. Warto podkreślić,że nie możemy namawiać dziecka do terapii na siłę, czasami wymaga to czasu i dużej cierpliwości z naszej strony

Na pierwsza konsultacje do gabinetu, zapraszani są rodzice, aby opowiedzieli o trudnościach, które zaniepokoiły nas w kontakcie z dzieckiem bądź o przeszłych doświadczeniach, które mogły mieć znaczący wpływ na jego stan psychiczny. Następnie spotkanie odbywa się z dzieckiem.

W trakcie pracy z zaburzeniami odżywiania ważna jest terapia rodzin która jest często stosowana. W procesie terapii zaburzeń odżywiania potrzebna jest kompleksowa pomoc zarówno ze strony rodziny oraz współpraca z psychiatrą. Czasami korzysta się również z pomocy dietetyka.

To jaka forma leczenia będzie użyteczna w znaczącym stopniu zależy od stanu pacjenta i momentu w którym trafi do gabinetu psychologicznego.

Albisetti ,V.(2003). Pułapka anoreksji. Kielce :Jedność

Brytek -Matera ,A.Rybicka – Klimczyk A .(2009).Wizerunek ciała w anoreksji i bulimii psychicznej. Warszawa :Difin

Brytek-Matera,A.(2008).Obraz ciała – obraz siebie ,Wizerunek własnego ciała w ujęciu psychospołecznym. Warszawa :Difin

Georg H. Eifert, Michelle Heffner.(2008). Jak pokonać anoreksję .Warszawa:Helion Suchańska A.(2000) .Podmiotowe i społeczno -kulturowe uwarunkowania anoreksji .Poznań :

Humananiora

Morrison.J(2014) DSM-5 bez tajemnic. Praktyczny przewodnik dla klinicystów

Szymańska, J.(2002)Programy profilaktyczne. Podstawy profesjonalnej psychoprofilaktyki. CMPP P.Warszawa

Ziółkowska ,B.(2001) Ekspresja syndromu gotowości anorektycznej u dziewcząt w studium adolescencji ‚ Poznań :Humaniora