Seksualność dzieci i młodzieży wciąż przez wielu uznawana jest za temat tabu. Człowiek jest jednak istotą seksualną od narodzin, aż do śmierci, nie można oddzielić od jednostki seksualności i wyrzucić jej do kosza. Seksualność człowieka przejawia się na różne sposoby, ważnym jest, by już od dzieciństwa traktować ją jako coś naturalnego, oczywiście adekwatnie do wieku dziecka. Zarówno dzieci, jak i młodzież, uzewnętrzniają swoją seksualność za pomocą zachowań seksualnych typowych dla ich okresu rozwoju. Warto orientować się, jakie zachowania seksualne są charakterystyczne dla dziecka i nastolatka, tak, by nie traktować rozwojowych zachowań jako przejawu czegoś niepokojącego, co niestety jest nadal dosyć powszechne. 

  1. a) ekspresja seksualna okresu dzieciństwa 

Badania nad różnymi aspektami rozwoju dzieci wskazują, że ich aktywność seksualna przejawia się głównie pod postacią zachowań: 

– masturbacyjnych, 

– orientacyjnych, 

– interakcyjnych, 

– twórczych. 

  1. zachowania masturbacyjne – stymulowanie własnego ciała przez dziecko i wywoływanie w ten sposób uczucia przyjemności. Masturbację dziecięcą ze względu na jej funkcję oraz formę aktywności podzielić można na co najmniej trzy podgrupy: 

– masturbacja, która ma na celu osiągnięcie przyjemności – osiągnięcie przyjemności jest jedynym celem dziecka, aktywność ta ma powtarzalny charakter. 

– masturbacja eksperymentalna – jej celem jest eksplorowanie własnego ciała z ciekawością, a co za tym idzie, zauważenia, że stymulowanie niektórych części ciała pozwala osiągnąć przyjemność. Ten rodzaj masturbacji może być dla dziecka szkodliwy, ponieważ nie zna ono granic swojego ciała i może doprowadzić do jego uszkodzeń. 

– masturbacja instrumentalna – informuje o tym, że dziecko ma jakąś trudność, z którą nie potrafi skutecznie sobie poradzić. Funkcja tego rodzaju aktywności jest pozaseksualna, może być np. sposobem rozładowania napięcia emocjonalnego. Pojawić się może np. w sytuacji poważnych kryzysów w rodzinie, gdy dziecko przeżywa trudne emocje i napięcie wynikające z bieżącej sytuacji. Masturbacja instrumentalna może stać się powtarzalną strategią ucieczkową. W przypadku jej pojawienia się potrzebna jest interwencja.

  1. zachowania orientacyjne – zachowania, które mają na celu ustalenie istoty i celu różnic w budowie anatomicznej kobiet i mężczyzn. U dziecka pojawiać się może ciekawość ciała drugiego człowieka, która prowadzić może np. do prób podglądania innych osób w łazience. Umożliwia to tworzenie się u dziecka wizji różnic między płciami. W zależności od poziomu tabu seksualnego w rodzinie, dziecko spotkać się może z różnymi reakcjami, które wpływać mogą na jego dalszy rozwój. 
  2. zachowania interakcyjne – zachowania mające na celu nawiązanie relacji seksualnej z osobą sobie równą, by wspólnie poszerzać wiedzę na temat seksualności (np. poprzez naśladowanie aktywności seksualnych innych osób). 
  3. twórczość dziecięca – np. rysunki, wierszyki – umożliwia przekazanie w sposób bezpieczny swoich przeżyć czy fantazji. Głównym celem tego typu zachowań jest rozładowywanie napięcia, ale także sprawdzanie postaw dorosłych wobec tego typu twórczości. 
  4. b) ekspresja seksualna nastolatka 

U nastolatków pojawia się wzrost popędu seksualnego. Łączy się on oczywiście z poszerzeniem wachlarza aktywności seksualnych: 

  1. masturbacja – występuje zarówno u chłopców, jak i u dziewcząt. Masturbacja w wieku nastoletnim jest normatywna, o ile nie uszkadza ciała, nie ma charakteru nadmiarowego (nałogowego) bądź nie ma nietypowego lub dziwacznego schematu, który utrudnia bądź uniemożliwia potem osiągnięcie satysfakcji seksualnej w inny sposób w relacji intymnej. 
  2. petting – wzajemna stymulacja partnerów, by doprowadzić się do orgazmu (bez stosunku seksualnego). Petting umożliwia nawiązanie relacji z drugą osobą, w obrębie której poznać można jej cielesność, potrzeby, ale także i granice. 
  3. inicjacja seksualna – podjęcie po raz pierwszy stosunku seksualnego. Warto pamiętać, że istnieje wiele rodzajów stosunków seksualnych: genitalne, oralne czy analne. 

Patrząc na wymienione powyżej aktywności seksualne warto podjąć refleksję na temat tego, jak wiele czynności jest naturalnych dla dzieci i młodzieży, które dla dorosłych mogą wydawać się dziwne, chociażby ze względu na pewne ramy, które na niego nakładają. Intencje dzieci są czyste, pozbawione „seksualizacji” (bardzo modne ostatnio słowo, choć często używane w złym kontekście). Wiedza dotycząca normatywnych zachowań seksualnych otwiera przestrzeń do rozmowy dotyczącej seksualności – to, co najbardziej krzywdzi, to niewiedza bądź fałszywe informacje. Warto zatem najpierw porozmawiać z dzieckiem, a dopiero potem np. zaopatrzyć je w odpowiednią literaturę – nic nie ma bowiem większej mocy niż szczera rozmowa.