„Między odpowiedzialnością, a lękiem” – Marta Klimczewska-Kujawa

Między odpowiedzialnością a lękiem – o męskich wyzwaniach tuż przed i po porodzie 

Narodziny dziecka to jeden z najważniejszych momentów w Twoim życiu. Być może z  niecierpliwością czekasz na pierwsze spotkanie z maluchem, a jednocześnie czujesz  niepokój i przytłoczenie. To zupełnie naturalne. Ojcostwo zaczyna się jeszcze przed  porodem i niesie ze sobą pełne spektrum emocji: dumę i radość, ale również lęk i  poczucie odpowiedzialności. 

Odpowiedzialność – siła i wyzwanie 

Kiedy dowiadujesz się, że zostaniesz ojcem, prawdopodobnie pierwszą myślą jest:  muszę zadbać o rodzinę. Odpowiedzialność towarzyszy Ci na każdym kroku – od  finansów, przez wspieranie partnerki, aż po wyobrażenia o tym, jakim będziesz ojcem. 

Badania pokazują, że osobowość i sposób, w jaki rodzice radzą sobie z nowymi  obowiązkami, mają znaczenie dla ich zdrowia psychicznego po narodzinach dziecka  (Kaźmierczak i in., 2020). Odpowiedzialność może mobilizować, ale czasem też  przytłaczać. To naturalna reakcja na zmianę, która dotyczy całego Twojego życia. 

Lęk wokół porodu – o czym rzadko się mówi 

Jeśli planujesz być przy porodzie, możesz czuć mieszankę dumy i strachu. Z jednej  strony chcesz być obok partnerki w tej ważnej chwili, z drugiej masz świadomość, że  niewiele zależy od Ciebie. Widzisz jej ból, a sam czujesz bezradność. 

Badania nad doświadczeniem kobiet pokazują, że na ich poczucie bezpieczeństwa i  ocenę porodu duży wpływ ma właśnie wsparcie partnera (Bryanton i in., 2008). To  znaczy, że Twoja obecność naprawdę ma znaczenie nawet jeśli sam masz wrażenie, że  „robisz niewiele”. 

Depresja poporodowa u ojców to temat, o którym trzeba mówić 

Być może słyszałeś o depresji poporodowej u kobiet. Ale czy wiesz, że dotyczy ona także  mężczyzn? Badania pokazują, że od 10 do 25% ojców przeżywa objawy depresyjne po  narodzinach dziecka (Paulson & Bazemore, 2010). 

U mężczyzn objawy często wyglądają inaczej: zamiast smutku czy płaczu pojawia się  drażliwość, wycofanie, unikanie bliskości albo „ucieczka” w pracę. Łatwo wtedy  pomyśleć, że „tak już musi być” albo że to po prostu zmęczenie. Tymczasem to sygnał,  że potrzebujesz wsparcia. Problemy emocjonalne ojca wpływają nie tylko na niego  samego, ale także na partnerkę i dziecko. Dlatego nie należy bagatelizować sygnałów,  które wysyła Twoje ciało i psychika. 

Twoja obecność ma znaczenie dla dziecka

Może zastanawiasz się, czy Twoja rola w pierwszych miesiącach życia dziecka naprawdę  jest aż tak ważna. Odpowiedź brzmi: tak. Badania pokazują, że już w trzecim miesiącu  życia interakcje z ojcem wpływają na rozwój poznawczy dziecka w kolejnych latach  (Sethna i in., 2017). Twoja obecność, czułość i wspólna zabawa to inwestycja w  przyszłość malucha. 

Nie musisz być „idealny”. Wystarczy, że jesteś dostępny, zaangażowany i otwarty na  budowanie więzi. 

Edukacja okołoporodowa  

Wielu ojców szuka wsparcia i informacji w szkołach rodzenia. Niestety, badania  Janowicza (2024) wskazują, że w Polsce w ramach edukacji okołoporodowej tematyka  psychologiczna jest wciąż rzadko poruszana. Oznacza to, że możesz nie znaleźć tam  wystarczających wskazówek dotyczących emocji, radzenia sobie ze stresem czy  przygotowania do roli ojca. Dlatego warto samodzielnie poszukać takich informacji zarówno w literaturze, jak i w warsztatach czy grupach wsparcia dla ojców. 

Jak możesz zadbać o siebie i rodzinę w tym czasie? 

Choć ojcostwo niesie wiele wyzwań, istnieją sposoby, by przejść przez ten czas bez  poczucia, że jesteś sam w obliczu trudności: 

• Rozmawiaj – dziel się z partnerką swoimi obawami i emocjami. To buduje  bliskość i poczucie wspólnoty. 

• Szukaj wiedzy – szkoła rodzenia czy warsztaty dla ojców mogą pomóc Ci poczuć  się pewniej. Pamiętaj, że nie zawsze poruszane są tam kwestie psychologiczne  (Janowicz, 2024), więc warto samodzielnie poszukiwać informacji i wsparcia. 

• Oprzyj się na innych – rozmowa z przyjacielem, tatą czy bratem daje poczucie  normalności. 

• Nie bój się wsparcia specjalisty – psycholog czy terapeuta może pomóc  uporządkować emocje i znaleźć strategie radzenia sobie. 

Między odpowiedzialnością a lękiem 

Być ojcem to nie znaczy być nieomylnym czy zawsze silnym. To znaczy być obecnym – dla dziecka i dla partnerki. Twoje emocje są ważne, a dbanie o siebie to część dbania o  rodzinę. 

Jeśli czujesz, że odpowiedzialność i lęk wokół ojcostwa stają się zbyt przytłaczające,  pamiętaj, że nie musisz przechodzić przez to sam. Rozmowa z psychologiem lub  terapeutą może być cennym wsparciem – dla Ciebie i całej Twojej rodziny. To naturalny  krok, który pomaga lepiej radzić sobie z emocjami i w pełni uczestniczyć w życiu  dziecka.